ETF یا صندوق قابل معامله در بورس (Exchange-Traded Fund)، صندوقی است که مجموعه‌ای از دارایی‌ها مانند سهام صدها شرکت را نگهداری می‌کند و واحدهای آن مثل یک سهم در بورس خرید و فروش می‌شود. با خرید یک واحد ETF، به‌جای سرمایه‌گذاری روی یک شرکت، در عملکرد یک سبد یا شاخص سهیم می‌شوید.
در این مقاله مفهوم ETF، انواع آن، هزینه‌ها و تفاوتش با خرید یک سهم را توضیح می‌دهیم و نشان می‌دهیم توکن‌های مرتبط با ETFها در بخش «بورس جهانی» اتراکس چه تفاوتی با خود صندوق دارند.
ETF در یک جمله: یک سبد آماده از دارایی‌ها که مانند یک سهم معامله می‌شود. برای مثال، صندوق SPY سهام شرکت‌های شاخص S&P 500 را نگه می‌دارد و توکن مرتبط با آن در اتراکس با نماد SPYB معامله می‌شود.
ETF چگونه کار می‌کند؟
هر ETF یک هدف سرمایه‌گذاری مشخص دارد؛ معمولاً دنبال‌کردن یک شاخص مانند S&P 500 یا نزدک ۱۰۰. مدیر صندوق دارایی‌هایی را که در شاخص هستند به همان نسبت خریداری می‌کند تا عملکرد صندوق به عملکرد شاخص نزدیک بماند.
- ارزش خالص دارایی‌ها (NAV): ارزش کل دارایی‌های صندوق تقسیم بر تعداد واحدها است.
- قیمت بازار: قیمتی است که واحدهای صندوق در بورس با آن معامله می‌شوند و معمولاً نزدیک به NAV است.
- صدور و ابطال واحدها: نهادهای مجاز می‌توانند واحد جدید صادر یا ابطال کنند؛ همین سازوکار کمک می‌کند قیمت بازار از ارزش دارایی‌ها خیلی فاصله نگیرد.
انواع ETF
| نوع | چه چیزی را دنبال می‌کند؟ | نمونه |
|---|---|---|
| شاخصی | یک شاخص کلی بازار | SPY برای S&P 500 |
| صنعتی | شرکت‌های یک صنعت | SMH برای صنعت نیمه‌هادی |
| کشوری | بازار سهام یک کشور | EWY برای سهام کره جنوبی |
| موضوعی | یک حوزه یا روند مشخص | DRAM برای حوزه حافظه و ذخیره‌سازی |
| اهرمی | چند برابر بازده روزانه یک شاخص یا سهم | TQQQ و SOXL |
صندوق‌های اهرمی رفتار متفاوتی با ETFهای معمولی دارند و برای نگهداری بلندمدت طراحی نشده‌اند. توضیح کامل آن‌ها را در مقاله ETF اهرمی چیست؟ بخوانید.
تفاوت خرید ETF با خرید یک سهم
| ویژگی | خرید یک سهم | خرید ETF |
|---|---|---|
| تنوع | وابسته به یک شرکت | ده‌ها یا صدها شرکت |
| ریسک تک‌شرکتی | زیاد؛ خبر بد یک شرکت اثر مستقیم دارد | کمتر؛ اثر هر شرکت به وزن آن در سبد محدود است |
| نیاز به تحلیل | شناخت عمیق یک شرکت | شناخت شاخص یا حوزه |
| هزینه نگهداری | ندارد | هزینه سالانه صندوق (Expense Ratio) |
| پتانسیل بازده | می‌تواند بسیار بیشتر یا کمتر از بازار باشد | نزدیک به بازده شاخص |
ETF ریسک بازار را حذف نمی‌کند؛ اگر کل بازار یا صنعت افت کند، ارزش صندوق هم کاهش می‌یابد. تنها چیزی که کم می‌شود، وابستگی به سرنوشت یک شرکت است.
هزینه‌های ETF
هر ETF هزینه سالانه‌ای به نام نسبت هزینه (Expense Ratio) دارد که به‌تدریج از دارایی صندوق کسر می‌شود. برای مثال، طبق اعلام مدیر صندوق، نسبت هزینه ناخالص SPY حدود ۰٫۰۹۴۵ درصد در سال است. صفحه رسمی صندوق SPY صندوق‌های اهرمی و موضوعی معمولاً هزینه بالاتری دارند.
ETF اصلی یا توکن مرتبط در اتراکس؟
در بخش «بورس جهانی» اتراکس، خود واحد صندوق معامله نمی‌شود؛ توکن‌هایی معامله می‌شوند که قیمتشان بر پایه ETF مربوط تعیین می‌شود و با B در انتهای نماد مشخص شده‌اند:
| صندوق اصلی | نماد توکن در اتراکس | نوع مواجهه |
|---|---|---|
| SPY | SPYB | شاخص S&P 500 |
| SMH | SMHB | صنعت نیمه‌هادی |
| EWY | EWYB | سهام کره جنوبی |
| DRAM | DRAMB | حوزه حافظه و ذخیره‌سازی |
| TQQQ | TQQQB | اهرمی سه‌برابری روزانه نزدک ۱۰۰ |
| SOXL | SOXLB | اهرمی سه‌برابری روزانه نیمه‌هادی |
این توکن‌ها را با موجودی تومانی و به‌صورت ۲۴ ساعته معامله می‌کنید؛ اما در ساعات تعطیلی بورس آمریکا ممکن است قیمت توکن با آخرین قیمت صندوق فاصله بگیرد. فهرست کامل نمادها در راهنمای خرید سهام خارجی در اتراکس آمده است. اگر به شاخص S&P 500 علاقه دارید، مقاله S&P 500 چیست؟ را هم بخوانید.
ریسک‌های سرمایه‌گذاری در ETF
- ریسک بازار: افت کل شاخص یا صنعت
- ریسک تمرکز: برخی شاخص‌ها وزن زیادی در چند شرکت بزرگ دارند
- ریسک صنعتی و کشوری در صندوق‌های تخصصی
- ریسک اهرم در صندوق‌های اهرمی
- اثر نرخ ارز بر قیمت تومانی
خرید توکن ETF با تومان در اتراکس
- وارد حساب شوید و موجودی تومانی را تأمین کنید.
- بخش «بورس جهانی» را باز کنید.
- نماد توکن، مثلاً SPYB یا SMHB، را جست‌وجو و انتخاب کنید.
- در تب خرید، نوع سفارش و مبلغ تومانی را وارد و جزئیات را پیش از تأیید بررسی کنید.
قیمت لحظه‌ای صندوق S&P 500
SPYB / تومان
قیمت لحظه‌ای صندوق نیمه‌هادی
SMHB / تومان
سلب مسئولیت و هشدار ریسک: بازارهای مالی جهانی و ارزهای دیجیتال همواره با نوسان و ریسک همراه هستند. اطلاعات ارائه‌شده در این راهنما صرفا جنبه آموزشی داشته و پلتفرم اتراکس هیچ‌گونه پیشنهاد مستقیمی برای خرید یا فروش یک نماد خاص ارائه نمی‌دهد. لطفا پیش از هرگونه سرمایه‌گذاری، مدیریت ریسک را رعایت کرده و با آگاهی کامل معامله کنید.
پرسش‌های متداول ETF
ETF با صندوق‌های سرمایه‌گذاری معمولی چه فرقی دارد؟
واحدهای ETF مثل سهم در بورس و در طول ساعات معاملات خرید و فروش می‌شوند، در حالی که در بسیاری از صندوق‌های معمولی، صدور و ابطال با قیمت پایان روز انجام می‌شود.
آیا ETF ضرر می‌کند؟
بله. اگر شاخص یا دارایی‌هایی که صندوق دنبال می‌کند افت کنند، ارزش ETF هم کاهش می‌یابد.
ETF بهتر است یا خرید یک سهم؟
ETF ریسک تک‌شرکتی را کم می‌کند و بازدهی نزدیک به شاخص دارد؛ خرید یک سهم ممکن است بازده بیشتر یا کمتری داشته باشد و به شناخت دقیق همان شرکت نیاز دارد.
آیا در اتراکس می‌توان ETF خرید؟
در بخش بورس جهانی اتراکس، توکن‌های مرتبط با ETFهایی مانند SPY و SMH با نمادهای SPYB و SMHB با تومان معامله می‌شوند.
Expense Ratio چیست؟
هزینه سالانه اداره صندوق است که به‌صورت درصدی از دارایی‌ها و به‌تدریج از ارزش صندوق کسر می‌شود.
منابع: State Street؛ صندوق SPY
آخرین بررسی: ۴ آبان ۱۴۰۵
